Valinin, emirli?i gere?ince ifa etti?i i?lerini halifeye bildirmesi laz?m de?ildir. Bu, tercihine b?rak?lm??t?r. Yeni ve ola?an olmayan bir mesele ç?karsa, bu meseleyi halifenin de?erlendirmesine b?rak?r. Ard?ndan halifenin emretti?ine göre davran?r. Beklemenin meselenin bozulmas?na neden olmas?ndan çekinirse, infaz? yerine getirir. Bu takdirde meseleyi ve infaz etmesinden evvel halifenin de?erlendirmesini almama sebebini halifeye bildirmelidir.
Madde 55
Evidence
Bu maddenin delili; Nebi [Sallallahu Aleyhi ve Sellem], valilerini tayin eder ve onlardan yapt?klar? i?ler hususunda kendisini bilgilendirmelerini talep etmezdi. Onlar da hiçbir ?eyde kendisini bilgilendirmezlerdi. Bilakis i?lerini tamamen ba??ms?z olarak yap?yorlard? ki onlardan her biri kendi imârat?nda uygun g?rdü?ü ?ekilde hükmediyordu. Nitekim gerek Muaz gerek Itab ?bn-u Useyd gerekse el-Alâ ?bn-u el-Hadramî olsun Sallallahu Aleyhi ve Sellem’in tüm valileri bu ?ekildeydi. Bu da valinin i?lerinden hiçbir ?eyde halifeye mütalaa sunmad???na delalet etmektedir. Vali bu hususta muavinden farkl?d?r. Zira muavin yapt??? her i?te halifeye mütalaa sunmas? gerekirken valinin herhangi bir i?inde halifeye mütalaa sunmas? gerekmez. Yine valilerin durumunu aç??a ç?karm?? ve haberlerini g?zden geçirmi? olsa da halifenin muavinin yapt??? her i?i g?zden geçirmesi gerekirken valinin her i?ini g?zden geçirmesi gerekmez. Zira vali, valili?inde mutlak tasarrufa sahiptir. Bunun içindir ki kendisini Yemen’e g?nderdi?inde Muaz, Resul [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’e ??yle demi?tir: أجتهد رأيي “Kendi g?rü?ümle içtihat ederim.” Dolay?s?yla bu, valinin halifeye mütalaa sunmayaca??na bilakis kendi g?rü?ü ile içtihat edece?ine dair bir delildir. Fakat ?nemli meselelerde halifenin g?rü?ünü almas?ndan men edilmez. Ancak insanlar?n maslahatlar?n?n aksamamas? için ?nemli olmayan meselelerde g?rü?ünü almaz. Ola?and??? bir ?ey meydana geldi?inde bu halifenin g?rü?üne ba?l?d?r. Cünkü velâyette tayin, halifenin halk?n?n tamam? üzerinde bir beldenin veya vilayet b?lgesinin emirli?ini valiye tevdî etmesidir. Ola?an di?er i?leri bak?m?ndan ola?and??? bir ?ey ortaya ç?kt???nda halifenin müracaat?na ba?l?d?r. Ancak fesat korkusuyla bu ?eyi yapar ve ola?and??? bir ?ey olmas?ndan dolay? da halifeye müracaat eder.