Madde 33

Hilafet mans?b?n?n bo?almas?n?n ard?ndan Müslümanlar?n i?lerini yürütmek ve yeni halifenin nasbedilmesi icraatlar?n? yerine getirmek üzere a?a??dakiler uyar?nca bir geçici emir tayin edilir:

Önceki halife ecelinin yak?n oldu?unu hissetti?inde veya salahiyetlerini b?rakma niyetinde oldu?unda bir geçici emir tayin edebilir.
Halife, bir geçici emir tayin edilmeden önce ölürse veya istifa ederse veya hilafet mans?b? ölüm veya istifa haricinde bir sebeple bo?al?rsa, muavinlerden [tefvîz muâvinlerinden] en ya?l? olan? geçici emir olur. E?er o hilafet için aday olmak istiyorsa, ondan sonraki en ya?l? muavin, geçici emir olur ve hakeza.
Bütün muavinlerin aday olmak istemesi halinde, tenfîz vezirlerinden en ya?l? olan? geçici emir olur. E?er o hilafet için aday olmak istiyorsa, ondan sonraki en ya?l? tenfîz veziri, geçici emir olur ve hakeza.
Bütün tenfîz vezirlerinin hilafet için aday olmak istemesi halinde, Tenfîz vezirlerinden en genç olan? geçici emir olur.
Geçici emirin ?er-i hükümler benimseme salahiyeti yoktur.
Geçici emir, üç gün içinde yeni bir halife nasbedilmesi icraatlar?n? tamamlamak üzere tüm gücünü kullan?r. Mezâlim Mahkemesinin kabul etti?i kâhir bir sebep olmad?kça bu sürenin uzat?lmas? caiz de?ildir.

19 görüntüleme

0 paylaşım

Evidence

Halifenin, ecelinin yakla?t???n? hissetti?inde, hilafet mans?b?n?n bo?almas?ndan uygun bir süre ?nce, yeni halife nasbetme icraatlar? boyunca Müslümanlar?n y?netim i?ini üstlenmesi için bir [الأمير المؤقت] “geçici emir” tayin etme hakk? vard?r. Geçici emir, halifenin vefat?ndan hemen sonra i?ine koyulur. Onun esasi i?i, üç gün içerisinde yeni halifenin nasbedilmesi i?lemini tamamlamakt?r.

Geçici emirin hükümler benimsemesi caiz de?ildir. Cünkü bu, ümmetin biat verdi?i halifenin salahiyetlerindendir. Ayn? ?ekilde hilafete kendisini aday g?sterme veya adaylardan herhangi birini destekleme hakk? da yoktur. Zira ?mer [RadiyAllahu Anh] hilafet için aday g?sterdiklerinin d???nda birini geçici emir tayin etti.

Bu emirin velayeti, yeni halifenin nasbedilmesi ile sona erer. Cünkü onun vazifesi, bu i? ile geçicidir.

Bunun delili ise hançerlendi?inde ?mer’in yapt??? ?eydir ve bu, hiçbir kar?? ç?kan olmaks?z?n sahâbe [R?dvânullahi Aleyhim]’in g?zü ?nünde olmu?tur. Dolay?s?yla bir icmâd?r.

?mer [RadiyAllahu Anh], hançerlendi?inde alt? adaya ??yle demi?tir: وليصلِّ بكم صهيب هذه الأيام الثلاثة التي تتشاورون فيها “Mü?avere edece?iniz ?u üç gün, size Suheyb salâh? k?ld?rs?n.” Sonra, Taberi Tarihi’nde geçti?i üzere Suheyb’e ??yle dedi: صل بالناس ثلاثة أيام، إلى أن قال: فإن اجتمع خمسة، ورضوا رجلاً، وأبى واحد، فاشدخ رأسه بالسيف ... “?nsanlara üç gün salâh k?ld?r!” Devamla ??yle dedi: “(Alt? adaydan) be?i birle?ir ve bir adama raz? olurlar da birisi reddederse, k?l?çla onun ba??n? uçur!” Bu ise Suheyb’in üzerlerine emir tayin edildi?i anlam?na gelmektedir. Zira salâh için emir tayin edilmi?ti ki [إمارة الصلاة] ?mârat-us Salâh [Salâh Emirli?i] insanlar?n emirli?i anlam?nda idi. Cünkü o, [فاشدخ رأسه] “ba??n? uçur” s?zü ile cezaland?rma salahiyeti verilmi?ti ki emirsiz ?ldürme olmaz.

Bu i?, bir grup sahâbenin g?zü ?nünde hiçbir kar?? ç?kan olmaks?z?n gerçekle?mi?tir. B?ylece halifenin, yeni halifenin nasbedilmesi icraatlar?n? üstlenecek bir geçici emir tayin etme hakk? oldu?una dair bir icmâd?r. Ayr?ca buna binaen halifenin hayatta iken, -yeni halifenin nasbedilmesi icraatlar? için bir geçici emir tayin etmeksizin halifenin vefat etmesi durumunda- herhangi bir ?ahs?n geçici emir olabilmesini ifade eden bir madde benimsemesi caizdir.

Binaenaleyh halifenin ?lümcül hastal??? s?ras?nda bir geçici emir tayin etmemesi halinde, en ya?l? muavinin, onun hilafete aday olmas? halinde, ya?ça ondan sonraki en ya?l? muavinin ve hakeza… ve sonra bunlar? yukar?daki keyfiyete g?re tenfîz vezirleri takip edecek ?ekilde bir geçici emir belirlenmesi benimsenmi?tir.

Bu, halifenin azledilmesi halinde de geçerlidir. Geçici emir, aday olmam??sa en ya?l? muavin olur. Aday olmu?sa, sonraki olur, ta ki muavinler bitinceye kadar… Sonra en ya?l? tenfiz muavini olur ve hakeza. Hepsinin aday olmak istemesi halinde, en genç tenfîz veziri geçici emirli?i üstlenmek zorunda kal?r.

Bu emir; Resulullah [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’in cihat için veya Veda Hacc? s?ras?nda veya benzer durumlarda yapt??? gibi, cihada veya sefere ç?kt??? zamanlarda halifenin kendi yerine nâib k?ld??? kimseden farkl?d?r. Zira bu durumlarda nâib k?l?nan kimse, s?z konusu niyabetin gerektirdi?i i?lerin güdülmesi konusunda halifenin kendisi için belirledi?i salahiyetlere sahiptir.

Madde 33

Related Articles