Madde 180

Bu maddenin delili, ??retme kar??l???nda ücret alman?n caiz olmas? ve ilmin insanlara mubah olmas?d?r. ??retme kar??l???nda ücret alman?n caiz olmas?na gelince; Resul [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]'in ?u kavli ile sabittir: إِنَّ أَحَقَّ مَا أَخَذْتُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا كِتَابُ اللَّهِ "?üphesiz kar??l???nda ücret almaya en çok hak kazand???n?z ?ey Allah’?n kitab?d?r." [el-Buhari, ?bn-u Abbas yoluyla rivayet etti] Dolay?s?yla Kuran'?n d???ndaki ?eyleri ??retme kar??l???nda ücret almak evla bab?ndand?r. Yine bu, resulün Bedir esirlerinin fidyesini Müslümanlar?n evlatlar?ndan onuna (okuma-yazma) ??retilmesi olarak belirlemesi ile de sabittir. Zira bu da ??retmek için yap?lan bir kiralamad?r. Telif, ilmin yaz?lmas?d?r. Yani ilmin yaz?l? olarak verilmesidir. Dolay?s?yla ilmin yaz?l? olarak verilmesi, s?zlü olarak verilmesi gibidir. Dolay?s?yla da ilim insanlara, ya s?zlü olarak yada yaz?l?r olarak verilir ve her iki halde de bundan ücret almak caizdir. Ancak ilim, ??renen kimseye s?zlü veya yaz?l? olarak verildi?inde art?k ??renen kimsenin ald??? ilim onun bir mülkü haline gelir. B?ylece bu ilmi ba?kas?na s?zlü veya yaz?l? olarak verme ve bunun kar??l???nda ücret alma hakk?na sahip olur. Dolay?s?yla Müslümanlar?n evlatlar?na okuma ve yazma ??reten Bedir esirlerinin ald?klar? ücretin d???nda onlardan hiçbir haklar? kalmam?? ve bu ??renim g?ren ki?ilerin, ??retmenlerinin izni ve herhangi bir haklar? olmadan ücret kar??l???nda ba?kalar?na okuma ve yazma ??retmeye haklar? vard?r. Ayr?ca ilim, aslen mubaht?r. Mubah olmas?n?n manas? ise her insan?n onu almas?n?n caiz olmas? ve sadece ilmi ??reten ??retmenin de?il ilmi ??retmeye koyulan herkesin ücret almas?n?n mubah olmas?d?r. Bundan dolay? ilim, sadece ??retenin mülkü de?il onu ??renen herkesin mülküdür. Dolay?s?yla ilim, mahfuz oldu?u sürece ??renenin mülkü olup ba?kas?na ??retme kar??l???nda ücret alabilece?i gibi ücretsiz olarak da ??retebilir. Bir ferde veya bir cemaate ??retmesi veya yolda bundan bahsetmesi veya herhangi bir araçla insanlara ula?t?rmas? gibi ilim ki?inin kendisinden ç?kt???nda art?k onu alan ferdin veya cemaatin, ilmin tüm insanlara mubah olmas? ile ilgili delillerin genel olmas?na binaen onu istedi?i kimseye vermesi mubah olur. ?lmi ??reten kimsenin izni olsun yada olmas?n k?zs?n yada k?zmas?n fark etmez. Bir ilim olmas?ndan dolay? hiçbir kimsenin telif hakk?na sahip olmayaca??n?n delili i?te budur. Dolay?s?yla ilim ki?ide mahfuz oldu?u sürece ondan ücret almaya hakk? vard?r. Herhangi bir araçla s?zlü veya yaz?l? olarak onu insanlara verdi?inde art?k tüm insanlar için mubah olur ve her bir ki?inin onu ba?kas?n? ??retmesi ve ??retmesi kar??l???nda ücret almas? da mubah olur. Dolay?s?yla müellife telif hakk? vermek, mubah? haram k?lmakt?r: Yani hem izinsiz olarak al?nmas?n? engelleyerek ilmi haram k?lmak hem de izinsiz olarak ücret kar??l???nda ??retilmesini engelleyerek ilimden ücret al?nmas?n? haram k?lmakt?r. Bunun içindir ki hiçbir kimsenin telif hakk?na sahip olmas? caiz de?ildir.