?slami ve Arap dili ilimleri için haftal?k verilecek dersler, say? ve zaman bak?m?ndan di?er ilimler için verilecek dersler miktar?nca olmal?d?r.
Madde 173
Evidence
Tedris konular? ?u iki türün d???na ç?kmaz: Bilimsel Bilgiler: Kimya, fizik, astronomi, matematik ve benzeri deneysel bilimler; insan?n kendisiyle s?zler, fiiller ve ?eyler hakk?nda; vak?alar?, ?zellikleri ve insan f?trat?na uygunluklar? bak?m?ndan hüküm vermesi için akl? geli?tirmek maksad?yla verilirler. Bu bilgilerin ?ahsiyet olu?turmakla do?rudan bir ili?kisi yoktur. ?eri Bilgiler: Bunlar s?zler, fiiller ve varl?klar hakk?ndaki ?eri hükmü aç?klamak için verilirler. E?er bu; farz yada mendub yada mubah yada mekruh yada haram ise teklifî hükümdür. E?er bu hüküm; ister sebep veya ?art veya mâni veya ruhsat veya azîmet olsun isterse sahih veya bat?l veya fasit olsun vaz’î hükümdür. ??te bu, ?slami akliyeti olu?turur. Bu ?eri hükümler; Müslüman?n s?zler, fiiller ve ?eylere y?nelik ?eri tav?r almas? hedefiyle uzvî ihtiyaçlar?n? ve içgüdülerini doyurmak için harekete kalk??t???nda meyletmesi veya meyletmemesi ile yada almas? veya terk etmesi ile birle?tirildi?inde ?slami nefsiyet olu?ur. ?slami akliyet ve ?slami nefsiyetin olu?turulmas?yla; dü?ünmede ve meyletmede ?slami akideyi esas alan ?slami ?ahsiyet olu?turulmu? olur.
Dolay?s?yla ?slam Müslümandan insan, hayat ve kainat?n yarat?l??? hakk?nda dü?ünmesini talep eder. Mesela Allah [Subhânehu ve Te’alâ] ??yle buyurdu: وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ "G?klerin ve yerin yarat?l??? hakk?nda derin derin dü?ünürler." [Al-i ?mrân 191] Ve ??yle buyurdu: أَفَلاَ يَنظُرُونَ إِلَى الإِْبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْ "Devenin nas?l yarat?ld???na bakmazlar m??" [?âa?iye 17] Ve ??yle buyurdu: كَذَلِكَ يُحْيِي اللّهُ الْمَوْتَى وَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ "B?ylece Allah ?lüleri diriltir ve akledesiniz diye ayetlerini size g?sterir." [el-Bakara 73] Yine Müslümandan hükümlerinde, fiillerinde ve e?ilimlerinde ?eri hükümlere ba?lanmas?n? da talep etmi?tir. Mesela Allah [Subhânehu ve Te’alâ] ??yle buyurdu: فَلاَ وَرَبِّكَ لاَ يُؤْمِنُونَ حَتَّىَ يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لاَ يَجِدُواْ فِي أَنفُسِهِمْ حَرَجًا مِّمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُواْ تَسْلِيمًا "Hay?r! Rabbine and olsun ki, onlar aralar?nda ç?kan ihtilaflarda seni hakem tayin edip sonra da senin verdi?in hükme içlerinde hiçbir s?k?nt? duymaks?z?n tam bir teslimiyetle teslim olmad?kça iman etmi? olmazlar!" [en-Nîsa 65] Ve ??yle buyurdu: وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانتَهُوا "Resul size her ne verdiyse onu al?n ve sizi her neyden nehyettiyse ondan da sak?n?n!" [Ha?r 7] Ve ??yle buyurdu: لاَ تَتَّخِذُواْ آبَاءكُمْ وَإِخْوَانَكُمْ أَوْلِيَاء إَنِ اسْتَحَبُّواْ الْكُفْرَ عَلَى الإِيمَانِ "E?er küfrü imana tercih ediyorlarsa, babalar?n?z? ve karde?lerinizi (bile) dost edinmeyin." [et-Tevbe 23] Ve ??yle buyurdu:وَقُلِ اعْمَلُواْ فَسَيَرَى اللّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ وَسَتُرَدُّونَ إِلَى عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ "De ki: (Yapaca??n?z?) yap?n! Muhakkak ki yapt?klar?n?z? Allah da resulü de müminler de g?recektir. Sonra g?rüleni ve g?rülmeyeni bilen Allah'a d?ndürüleceksiniz de O size yapmakta olduklar?n?z? haber verecektir." [et-Tevbe 105]
Benzer ?ekilde okuldan da; f?k?h usulü, dil ve tefsir ilimlerinde seçkin ?slami ?ahsiyetleri olu?turmak için ilk yuva olmas? talep edilir. Yine okuldan; atom, uzay ve bilgisayar bilimleri gibi bilimsel bilgilerle seçkin ?slami ?ahsiyetleri olu?turmak için de ilk yuva olmas? talep edilir. Ba?r?ndan siyasette, y?netimde ve cihatta Ebu Bekir, Halid ve Selahaddin gibi benzersiz liderler ç?kartan ?slami ümmet, yine ba?r?ndan f?k?hta ve di?er ilimlerde ?âfiî, el-Buhari, Harezmî, ?bn Heysem gibi e?siz alimler ç?kartan ayn? ümmettir. Bütün bu bilgilerin okul merhalesinde ??retilmesindeki hedef; ??rencide ?slami ?ahsiyeti olu?turmak, onu pratik hayat sahas?na girmeye haz?rlamak yada yüksek ??renimini takip etmeye haz?rlamakt?r. Bundan maksat ise ?slami ümmetin fikrî ve ilmî seviyesini yükseltmek için gerekli seçkin ?ahsiyetler olu?turmakt?r. Ta ki ümmet; bütün insanlar? küfrün zulümat?ndan ?slam’?n ayd?nl???na ç?karmak, be?eri kanunlar?n zulmünden ?eri hükümlerin adaletine kavu?turmak için dünyaya liderlik etmeye ehil olsun. Ayn? ?ekilde g?klerde ve yeryüzünde olanlar? Allah [Subhânehu ve Te’alâ]’n?n raz? oldu?u hususlarda insan?n menfaati ve refah?na sunmak için Allah [Subhânehu ve Te’alâ]’n?n ?u s?züne ba?lanarak çal??s?n: وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الآخِرَةَ وَلاَ تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا "Allah'?n sana verdi?inden (O'nun yolunda harcayarak) ahiret yurdunu iste ama dünyadan da nasibini unutma!" [Kasas 77]
Binaenaleyh tedris dersleri, bilimsel bilgileri ve ?eri bilgileri içermelidir. Derslerin da??l?m?, Müslüman?n Allah Sbhânehu'nun istihlaf k?ld??? yeryüzünü O'nun ve resulünün istedi?i ?ekilde imar etmeye muktedir olmas? için bu iki b?lümün gerekliklerini kar??layacak ?ekilde olmal?d?r.
Bilimsel bilgilerden kast?m?z, hayata bak?? aç?s? ile do?rudan alakas? olmayan, ?slami akideden f??k?rmayan ancak ?slami akide üzerine kurulu olan bilgilerdir. ??renciyi pratik hayat sahas?na girmeye haz?rlamak için gereken bilgiler ve beceriler gibi. Buna g?re ?ncelikle ??retimine ba?lan?lan husus, ??rencilere içinde ya?ad?klar? çevreleri ile ili?kilerine dair ilimlerden kendilerine gerekli olanlar tedris edilir. Ev aletleri, elektrikli ve elektronik cihazlar gibi kulland?klar? aletler ve araçlar hakk?nda genel bilgiler ve hesap yapmak gibi bilgiler ?ncelikle ??retilir. Ayn? ?ekilde yollar ve caddelerdeki trafik kurallar? ve kanunlar? da ??retilir. ??rencilerin içinde ya?ad?klar? bu çevre konular?n?n ??retiminde; çevrenin sanayi, ziraat veya ticaret çevresi olmas?, bu çevrenin da?l?k veya düz arazi olmas? yada sahil b?lgesi, s?cak veya so?uk olmas? dikkate al?n?r. On ya??na kadar bu konular?n ??retilmesindeki gaye; ??rencilerin kendilerini ku?atan e?ya ile ya?lar?na ve ihtiyaçlar?na g?re ili?kilerini ve onlardan faydalanmalar?n? sa?lamak olur.
On ya??ndan sonra ise; ??rencilere matematik ayr?nt?lar? ile birlikte a?amal? olarak ??retilmeye ba?lan?r. Ayn? ?ekilde fizik, kimya, biyoloji bilimleri ve yüzme, jimnastik, atletizm, at?c?l?k gibi yararl? bilgi ve beceriler de ??retilir. Bulu? ya??ndan sonra ise, ordunun denetiminde askerî e?itim becerileri de ??rencilere kazand?r?l?r. Ayr?ca yüksek enstitüler ve üniversiteler, gerekli ?lçüde insana faydal? olacak ilimlerin ele al?nmas?n? da üstlenir.
Dolay?s?yla ?slam Müslümandan insan, hayat ve kainat?n yarat?l??? hakk?nda dü?ünmesini talep eder. Mesela Allah [Subhânehu ve Te’alâ] ??yle buyurdu: وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ "G?klerin ve yerin yarat?l??? hakk?nda derin derin dü?ünürler." [Al-i ?mrân 191] Ve ??yle buyurdu: أَفَلاَ يَنظُرُونَ إِلَى الإِْبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْ "Devenin nas?l yarat?ld???na bakmazlar m??" [?âa?iye 17] Ve ??yle buyurdu: كَذَلِكَ يُحْيِي اللّهُ الْمَوْتَى وَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ "B?ylece Allah ?lüleri diriltir ve akledesiniz diye ayetlerini size g?sterir." [el-Bakara 73] Yine Müslümandan hükümlerinde, fiillerinde ve e?ilimlerinde ?eri hükümlere ba?lanmas?n? da talep etmi?tir. Mesela Allah [Subhânehu ve Te’alâ] ??yle buyurdu: فَلاَ وَرَبِّكَ لاَ يُؤْمِنُونَ حَتَّىَ يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ لاَ يَجِدُواْ فِي أَنفُسِهِمْ حَرَجًا مِّمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُواْ تَسْلِيمًا "Hay?r! Rabbine and olsun ki, onlar aralar?nda ç?kan ihtilaflarda seni hakem tayin edip sonra da senin verdi?in hükme içlerinde hiçbir s?k?nt? duymaks?z?n tam bir teslimiyetle teslim olmad?kça iman etmi? olmazlar!" [en-Nîsa 65] Ve ??yle buyurdu: وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانتَهُوا "Resul size her ne verdiyse onu al?n ve sizi her neyden nehyettiyse ondan da sak?n?n!" [Ha?r 7] Ve ??yle buyurdu: لاَ تَتَّخِذُواْ آبَاءكُمْ وَإِخْوَانَكُمْ أَوْلِيَاء إَنِ اسْتَحَبُّواْ الْكُفْرَ عَلَى الإِيمَانِ "E?er küfrü imana tercih ediyorlarsa, babalar?n?z? ve karde?lerinizi (bile) dost edinmeyin." [et-Tevbe 23] Ve ??yle buyurdu:وَقُلِ اعْمَلُواْ فَسَيَرَى اللّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ وَسَتُرَدُّونَ إِلَى عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ "De ki: (Yapaca??n?z?) yap?n! Muhakkak ki yapt?klar?n?z? Allah da resulü de müminler de g?recektir. Sonra g?rüleni ve g?rülmeyeni bilen Allah'a d?ndürüleceksiniz de O size yapmakta olduklar?n?z? haber verecektir." [et-Tevbe 105]
Benzer ?ekilde okuldan da; f?k?h usulü, dil ve tefsir ilimlerinde seçkin ?slami ?ahsiyetleri olu?turmak için ilk yuva olmas? talep edilir. Yine okuldan; atom, uzay ve bilgisayar bilimleri gibi bilimsel bilgilerle seçkin ?slami ?ahsiyetleri olu?turmak için de ilk yuva olmas? talep edilir. Ba?r?ndan siyasette, y?netimde ve cihatta Ebu Bekir, Halid ve Selahaddin gibi benzersiz liderler ç?kartan ?slami ümmet, yine ba?r?ndan f?k?hta ve di?er ilimlerde ?âfiî, el-Buhari, Harezmî, ?bn Heysem gibi e?siz alimler ç?kartan ayn? ümmettir. Bütün bu bilgilerin okul merhalesinde ??retilmesindeki hedef; ??rencide ?slami ?ahsiyeti olu?turmak, onu pratik hayat sahas?na girmeye haz?rlamak yada yüksek ??renimini takip etmeye haz?rlamakt?r. Bundan maksat ise ?slami ümmetin fikrî ve ilmî seviyesini yükseltmek için gerekli seçkin ?ahsiyetler olu?turmakt?r. Ta ki ümmet; bütün insanlar? küfrün zulümat?ndan ?slam’?n ayd?nl???na ç?karmak, be?eri kanunlar?n zulmünden ?eri hükümlerin adaletine kavu?turmak için dünyaya liderlik etmeye ehil olsun. Ayn? ?ekilde g?klerde ve yeryüzünde olanlar? Allah [Subhânehu ve Te’alâ]’n?n raz? oldu?u hususlarda insan?n menfaati ve refah?na sunmak için Allah [Subhânehu ve Te’alâ]’n?n ?u s?züne ba?lanarak çal??s?n: وَابْتَغِ فِيمَا آتَاكَ اللَّهُ الدَّارَ الآخِرَةَ وَلاَ تَنسَ نَصِيبَكَ مِنَ الدُّنْيَا "Allah'?n sana verdi?inden (O'nun yolunda harcayarak) ahiret yurdunu iste ama dünyadan da nasibini unutma!" [Kasas 77]
Binaenaleyh tedris dersleri, bilimsel bilgileri ve ?eri bilgileri içermelidir. Derslerin da??l?m?, Müslüman?n Allah Sbhânehu'nun istihlaf k?ld??? yeryüzünü O'nun ve resulünün istedi?i ?ekilde imar etmeye muktedir olmas? için bu iki b?lümün gerekliklerini kar??layacak ?ekilde olmal?d?r.
Bilimsel bilgilerden kast?m?z, hayata bak?? aç?s? ile do?rudan alakas? olmayan, ?slami akideden f??k?rmayan ancak ?slami akide üzerine kurulu olan bilgilerdir. ??renciyi pratik hayat sahas?na girmeye haz?rlamak için gereken bilgiler ve beceriler gibi. Buna g?re ?ncelikle ??retimine ba?lan?lan husus, ??rencilere içinde ya?ad?klar? çevreleri ile ili?kilerine dair ilimlerden kendilerine gerekli olanlar tedris edilir. Ev aletleri, elektrikli ve elektronik cihazlar gibi kulland?klar? aletler ve araçlar hakk?nda genel bilgiler ve hesap yapmak gibi bilgiler ?ncelikle ??retilir. Ayn? ?ekilde yollar ve caddelerdeki trafik kurallar? ve kanunlar? da ??retilir. ??rencilerin içinde ya?ad?klar? bu çevre konular?n?n ??retiminde; çevrenin sanayi, ziraat veya ticaret çevresi olmas?, bu çevrenin da?l?k veya düz arazi olmas? yada sahil b?lgesi, s?cak veya so?uk olmas? dikkate al?n?r. On ya??na kadar bu konular?n ??retilmesindeki gaye; ??rencilerin kendilerini ku?atan e?ya ile ya?lar?na ve ihtiyaçlar?na g?re ili?kilerini ve onlardan faydalanmalar?n? sa?lamak olur.
On ya??ndan sonra ise; ??rencilere matematik ayr?nt?lar? ile birlikte a?amal? olarak ??retilmeye ba?lan?r. Ayn? ?ekilde fizik, kimya, biyoloji bilimleri ve yüzme, jimnastik, atletizm, at?c?l?k gibi yararl? bilgi ve beceriler de ??retilir. Bulu? ya??ndan sonra ise, ordunun denetiminde askerî e?itim becerileri de ??rencilere kazand?r?l?r. Ayr?ca yüksek enstitüler ve üniversiteler, gerekli ?lçüde insana faydal? olacak ilimlerin ele al?nmas?n? da üstlenir.