Madde 158

(a) f?kras?na gelince; bunun delili ?udur ki Allah, Benî Nadîr mallar?n? diledi?i yere koymas? için Nebi [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]'e ait k?ld?. Resul [Sallallahu Aleyhi ve Sellem] de onu Muhacirlere tahsis etti ve iki ki?inin d???nda Ensara bir ?ey vermedi. Benî Nadîr mallar? ise feydendir ve harac gibi sabit gelirlerden olan di?er mallar fey gibidir. Cünkü bunlar?n harcanmas?, imam?n g?rü?üne ve içtihad?na b?rak?lm??t?r. Ancak zekat?n harcanmas? gibi harcanaca?? yeri aç?klayan bir nass gelmi?se hakk?nda nass?n geldi?i yerin d???na harcamas? sahih olmaz. Bu, sadece sabit gelirler için geçerlidir. Müslümanlardan vergi olarak toplanan mallara gelince; bunlardan veremez. Cünkü nass, fey hakk?ndad?r ve buna fey gibi olan mallar -ki sabit mallard?r- k?yas edilir.

(b) f?kras?na gelince; bunun delili, Resul [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]'in arazileri ikta etmesine ili?kin fiilidir. Nitekim Amr ?bn-u Harîs'ten ??yle dedi?i rivayet edilmi?tir: خَطَّ لِي رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمْ دَارًا بِالْمَدِينَةِ بِقَوْسٍ وَقَالَ: أَزِيدُكَ أَزِيدُكَ "Resulullah [Sallallahu Aleyhi ve Sellem], benim için Medine'de yayla bir ev plan? çizdi ve ??yle buyurdu: "Sana daha da artt?ray?m m?, artt?ray?m m??" [Ebu Davud tahric etti ve hasenledi] ez-Zeyn'in sahihledi?i ve Ahmed ile el-Beyhaki'nin Ulkime ?bn-u Vail kanal?yla babas?ndan tahric ettikleri hadiste ise ??yle geçmi?tir: "Resulullah [Sallallahu Aleyhi ve Sellem], ona bir arazi ikta etti. Ulkime dedi ki: أَنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمْ أَقْطَعَهُ أَرْضًا، قَالَ: فَأَرْسَلَ مَعِي مُعَاوِيَةَ أَنْ أَعْطِهَا إِيَّاهُ، أَوْ قَالَ أَعْلِمْهَا إِيَّاهُ "Onu Muaviye'ye vermem veya bunu ona bildirmem için onu benimle birlikte g?nderdi." Yine Ebu Ubeyd, el-Emval'de ve Ebu Yusuf, el-Harac'ta ?unu tahric etmi?lerdir: سَأَلَ تَمِيمُ الدَّارِيُّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمْ أَنْ يُقْطِعْهُ عَيْنُونَ، البَلَدِ الَّذِي كَانَ مِنْهُ بِالشَّامِ قَبْلَ فَتْحِهِ، وَهُوَ مَدِينَةُ الْخَلِيلِ، فَأَقْطَعَهُ إِيَّاهَا "Temîm ed-Dârî, Resul [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]'den fethedilmeden ?nce ?am'da bir belde olan Aynûn'u -ki o, el-Halil ?ehridir- kendisine ikta etmesini istedi. Sallallahu Aleyhi ve Sellem de onu ona ikta etti." Yine bunun delili, ?mer ?bn-ul Hattab'?n arazilerini ekmeleri için Irak'taki çiftçilere Beyt-ul Mâl'dan mal vermesi ve sahabebinin de buna sükut etmesidir. Dolay?s?yla bu bir icmâd?r.

(c) f?kras?na gelince; bunun delili ?udur ki Allah bunu, ?u kavli ile zekat mal?na ait k?lm??t?r: وَالْغَارِمِينَ "…borçlulara…" [Et-Tevbe 60] Ve Resul [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]'in ?u kavlidir: أَنَا أَوْلَى بِكُلِّ مُؤْمِنٍ مِنْ نَفْسِهِ، فَمَنْ تَرَكَ دَيْناً فَعَلَيَّ، وَمَنْ تَرَكَ مَالاً فَلِوَرَثَتِهِ "Ben, her mümine kendi nefsinden daha evlay?m. Kim bir borç b?rak?rsa bana aittir. Kim de bir mal b?rak?rsa onun varisine aittir." [Muslim, Cabir'den tahric etti] B?ylece ?eriat fey mallar?n?, imam?n kendi g?rü?üne ve içtihad?na g?re harcayabilece?ini belirlemi?tir ki borçlar?n kapat?lmas? da bunlardan biridir.