Madde 93

Bu madde, husumette vekilli?in caiz oldu?unu beyan etmektedir ve bunun delili, vekaletin delilidir. Cünkü vekaletin delili genel olarak geldi?inden tüm vekaletleri kapsamaktad?r. Zira vekalet sünnet ile sabittir. Nitekim Ebu Davud sahih bir sened ile Cabir ?bn-u Abdullah’?n ??yle dedi?ini rivayet etmi?tir: أَرَدْتُ الْخُرُوجَ إِلَى خَيْبَرَ، فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ وَقُلْتُ لَهُ: إِنِّي أَرَدْتُ الْخُرُوجَ إِلَى خَـيْـبَرَ، فَقَالَ: إِذَا أَتَيْتَ وَكِيلِي فَخُذْ مِنْهُ خَمْسَةَ عَشَرَ وَسْقًا، فَإِنِ ابْتَغَى مِنْكَ آيَةً فَضَعْ يَدَكَ عَلَى تَرْقُوَتِهِ “Ben Hayber’e gitmek istedim ve Resulullah [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’e gelip selam vererek ona dedim ki: “Ben Hayber’e gitmek istiyorum.” Dedi ki: “Vekilime vard???nda ondan on be? yük al. E?er senden ?ifre isterse elini onun k?prücük kemi?i üzerine koy.” [el-Hâf?z, hasen dedi] Yine Resulullah [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’in ??yle dedi?i rivayet edilmi?tir: أنه وكل أبا رافع في قبول نكاح ميمونة “O, Meymune’nin nikah?n?n kabul edilmesinde Eba Rafi’yi vekil tayin etti.” Zira Ahmed Musned’inde Resulullah [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’in mevlas? Ebî Rafi’den ?unu tahric etmi?tir: أن رسول الله صلى الله عليه وسلم تزوج ميمونة حلالا وبنى بها حلالا وكنت الرسول بينهما “Resulullah [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’in Meymune ile ihrams?z olarak evlenip onunla ihrams?z olarak zifafa girdi?inde ben ikisi aras?nda elçi idim.” Dolay?s?yla vekalet kapsam?na giren bir ?eyde kendisinin tasarrufta bulunmas? sahih olan herkesin bu hususta vekil tayin etmesi de sahih olur ki bu hususta ki?inin erkek olmas? veya kad?n olmas? veya Müslüman olmas? veya kafir olmas? fark etmez. Ayr?ca bizzat husumette vekalet sahabe [RadiyAllahu Anhum]’un icmâs?yla sabittir: “Zira Ali, Ebu Bekir [RadiyAllahu Anh]?n kat?nda Akil’i vekil tayin etmi? ve ??yle demi?tir: “Onun lehine ne hüküm verilirse benim de lehimedir. Onun aleyhine ne hüküm verilirse benim de aleyhimedir.” Yine Abdullah ?bn-u Cafer, Osman’?n kat?nda vekil tayin etmi? ve ??yle demi?tir: “?üphesiz husumette g?rünmez tehlikeler vard?r. ?üphesiz ?eytan husumet an?nda haz?r olur, ben de o anda haz?r olmay? ho? g?rmüyorum.” ?bn-u Kudâme, bunu el-Mu?ni’de zikretti ve ??yle dedi: “??hretin bir i?areti olmas?ndan dolay? bu yayg?n olan bir k?ssad?r ve bunu inkar eden bir kimse ç?kmad?.” [القحم] el-Gahm’?n manas? [المهالك] el-Mehalike, yani g?rünmez tehlikeler demektir. Binaenaleyh müvekkil, ister haz?r olsun ister olmas?n ister sa?l?kl? olsun isterse hasta olsun haklar?n talebinde, ispat?nda ve muhakemesinde vekil tayin etmesi caizdir ve bu hususta hasm?n r?zas? ?art de?ildir. Cünkü bunlar, hasm?n r?zas? ister olsun isterse olmas?n niyabetin mutlak olarak caiz oldu?u birer hakt?r. Vekilin ücretli olarak vekillik yapmas? caizdir. Cünkü bu hususta icâra caizdir. Zira icâra genel olup her ?eyi kapsar. Dolay?s?yla vekaleti de kapsar. Cünkü icâran?n tarifi; “bir bedel kar??l???nda bir menfaat üzerinde yap?lan akittir.” ??te bu, üzerinde icâr akdinin cereyan etti?i bir akittir ve bu tarif vekalet üzerine de intibak eder. Dolay?s?yla ücretli olarak vekillik cereyan etti?inde vekil, aralar?ndaki kar??l?kl? r?zaya g?re müvekkilden ücret almaya hak kazan?r. Ancak ücreti hak etmesi için icâra akdi ve icâra üzerinde ittifak?n gerçekle?mesi kaç?n?lmazd?r. Cünkü vekaletin kendisi, ücret gerektirmeyen bir akittir. Ancak ücreti gerektiren vekaletin üzerindeki icarâd?r. Bunun içindir ki vekilin müvekkil üzerinde ücret hak etmesi için vekalet akdi ile birlikte vekalet üzerine icâra akdinin yap?lmas? kaç?n?lmazd?r. Vekalet sahibi ister bunu geçimini sa?lad??? bir meslek edinsin isterse edinmesin vekalet ve ücret almak mutlak olarak caizdir. Bundan dolay? bugün avukatlar olarak tarif edilen ve avukatlar olarak bilinen ki?ilerin i?leri, ücretli bir i? olmas? bak?m?ndan sahih say?l?r. Ancak hak ile bat?l? birbirinden ay?r?rlarken bunun ispat?nda küfür kanunlar?na ba?vururlarsa i?te bu caiz de?ildir. Bilakis hak, ?slam’?n hak k?ld??? ve bat?l da onun bat?l k?ld???d?r. Hatta küfür kanunlar? onaylasa bile bunun aksinin hiçbir k?ymeti yoktur.