Mezâlim kâd?s?, halife veya kâd?’l kudâ taraf?ndan tayin edilir. Fakat onun muhasebesi, tedip edilmesi ve azledilmesi halife yada halife kendisine salahiyet vermi?se kâd?’l kudâ taraf?ndan olur. Ancak halife veya tefvîz muavini veya kâd?’l kudâ aleyhine bir mezâlim davas?na bakarken azledilmesi sahih de?ildir. Böyle durumlarda onu azletme salahiyeti mezâlim mahkemesinindir.
Madde 88
Evidence
Mezâlim kâd?s?, halife veya kâd?’l kudâ taraf?ndan tayin edilir. Cünkü mezâlim, ba?lay?c? olmak üzere ?er’i hükmü bildirmek olan kadâdand?r ve tüm türleri ile kâd?y? ancak halife tayin eder. Nitekim daha ?nce beyan etti?imiz gibi, Resul [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’in tüm türleri ile kâd?lar? tayin etti?i sabit olmu?tur. Bu nedenle mezâlim kâd?s?n? tayin eden ancak halifedir. Halifenin kâd?’l kudân?n tayin akdinde kendisine bu hakk? vermesi halinde, kâd?’l kudân?n da mezâlim kâd?s? tayin etmesi caizdir. Yine devletin merkezindeki Ba? Mezâlim Mahkemesinin i?inin, halifeden, vezirlerinden ve kâd?’l kudâs?ndan kaynaklanan mazlimeye bakmak ile vilayetlerdeki Mezâlim Mahkemesi ?ubelerinin de valilerden, âmillerden ve devletin di?er g?revlilerinden kaynaklanan mazlimeye bakmak ile s?n?rland?r?lmas? da caizdir. Halifenin, Merkezî Mezâlim Mahkemesine, Merkezî Mezâlim Mahkemesine ba?l? olarak vilayet ?ubelerinde bulunan Mezâlim Mahkemelerindeki mezâlim kâd?lar?n? tayin etme ve azletme salahiyeti verme hakk? da vard?r.
Devletin merkezindeki Ba? Mezâlim Mahkemesi üyelerini tayin eden ve azleden halifedir. Merkezî Mezâlim Mahkemesi Ba?kan?n?n, yani halifenin azledilmesine bakan mezâlim kâd?s?n?n azledilmesine gelince; bunda as?l olan, -di?er kâd?lar gibi onu da g?revlendirme hakk? oldu?u gibi- onu azletmenin de halifenin hakk? olmas?d?r. Fakat burada zanna galip gelen bir durum vard?r ki bu durum esnas?nda azletme salahiyetinin halifenin eline terk edilmesi, bu salahiyetin harama g?türecek olmas?d?r ve bu durum üzerinde [الوسيلة إلى الحرام حرام] “Harama vesile olan da haramd?r” kaidesi intibak eder. Zira bu kaidede zann? galip (a??r basan kanaat) yeterlidir.
??te bu durum; halife veya vezirleri veya kâd?’l kudâs? -ki halife ona mezâlim kâd?s?n? tayin etme ve azletme salahiyeti vermi?tir- aleyhine aç?lm?? bir davan?n bulunmas?d?r. Cünkü bu durumda azletme salahiyetinin halifenin elinde kalmas?, kâd?n?n hükmüne etki edecek ve dolay?s?yla mesela kâd?n?n halifeyi ve yard?mc?lar?n? azletme kudreti s?n?rland?r?lm?? olacakt?r. ??te bu azletme salahiyeti, harama vesile olmaktad?r. Yani bu durumda o salahiyetin halifenin elinde kalmas? haramd?r.
Kalan durumlarda ise hüküm asl? üzere kal?r. Yani mezâlim kâd?s?n? azletme salahiyeti, t?pat?p tayin etme salahiyeti gibi, halifeye aittir.
Devletin merkezindeki Ba? Mezâlim Mahkemesi üyelerini tayin eden ve azleden halifedir. Merkezî Mezâlim Mahkemesi Ba?kan?n?n, yani halifenin azledilmesine bakan mezâlim kâd?s?n?n azledilmesine gelince; bunda as?l olan, -di?er kâd?lar gibi onu da g?revlendirme hakk? oldu?u gibi- onu azletmenin de halifenin hakk? olmas?d?r. Fakat burada zanna galip gelen bir durum vard?r ki bu durum esnas?nda azletme salahiyetinin halifenin eline terk edilmesi, bu salahiyetin harama g?türecek olmas?d?r ve bu durum üzerinde [الوسيلة إلى الحرام حرام] “Harama vesile olan da haramd?r” kaidesi intibak eder. Zira bu kaidede zann? galip (a??r basan kanaat) yeterlidir.
??te bu durum; halife veya vezirleri veya kâd?’l kudâs? -ki halife ona mezâlim kâd?s?n? tayin etme ve azletme salahiyeti vermi?tir- aleyhine aç?lm?? bir davan?n bulunmas?d?r. Cünkü bu durumda azletme salahiyetinin halifenin elinde kalmas?, kâd?n?n hükmüne etki edecek ve dolay?s?yla mesela kâd?n?n halifeyi ve yard?mc?lar?n? azletme kudreti s?n?rland?r?lm?? olacakt?r. ??te bu azletme salahiyeti, harama vesile olmaktad?r. Yani bu durumda o salahiyetin halifenin elinde kalmas? haramd?r.
Kalan durumlarda ise hüküm asl? üzere kal?r. Yani mezâlim kâd?s?n? azletme salahiyeti, t?pat?p tayin etme salahiyeti gibi, halifeye aittir.