Halife; ordunun ba?komutan?d?r. Ordunun kurmay ba?kan?n? tayin eden odur. Her bir orduya emir ve her bir kolorduya komutan tayin eden odur. Di?er ordu rütbelerini ise ordu komutanlar? ve livâ emirleri tayin ederler. Kurmayl??a tayin ise harp bilgi derecesine göredir ve tayin eden, kurmay ba?kan?d?r.
Madde 65
Evidence
Hilafet; ?eriat?n hükümlerini ikame etmek ve daveti âleme ta??mak üzere dünyadaki tüm Müslümanlar?n genel ba?kanl???d?r. Daveti âleme ta??man?n esasî metodu ise cihatt?r ki bu cihad? onun, yani halifenin üstlenmesi kaç?n?lmazd?r. Cünkü hilafet akdi, onun ?ahs? üzerinde gerçekle?mi?tir. Dolay?s?yla bunu ondan ba?kas?n?n ikame etmesi caiz de?ildir. Bundan ?türü cihat i?lerini üstlenmek halifeye hast?r. Ondan ba?kas?n?n bu i?ler ile kaim olmas? caiz de?ildir. Her Müslüman cihat ile kaim oluyorsa da cihat ile kaim olmak bir ?eydir, cihad? üstlenmek ba?ka bir ?eydir. Zira cihat, her Müslümana farzd?r. Velakin cihad? üstlenmek, ba?kas?na de?il ancak halifeye aittir. Halifenin, kaim olmas? farz hususlarda kaim olacaklara niyabet vermesi ise kendi mütalaas? ve i?raf? alt?nda olmas? halinde caizdir. Mütalaas?ndan ba??ms?z olarak ve i?raf? d???nda olmas? mutlak ?ekilde caiz de?ildir. Burada halifenin mütalaas?, muâvin için olan mütalaa kabilinden de?ildir. Bilakis buradaki mütalaas?, bizzat üstlendi?i ve i?raf etti?i hususlar alt?nda kendisinden niyabet alanlara do?rudan y?nelik olur. ??te ordu komutanl??? bu kay?t iledir. Yani bizzat halifenin ordu komutanl???n?, do?rudan g?zetimi ve i?raf? alt?nda diledi?i kimseye yüklemesi caizdir. Halifenin ordu komutanl???n?, kendi i?raf ve kendi g?zetimi alt?nda olmaks?z?n, bir formalite olarak üstlenmesi ise caiz de?ildir. Cünkü hilafet akdi, onun ?ahs? üzerinde gerçekle?mi?tir. Dolay?s?yla cihat i?lerini onun üstlenmesi gerekir. Onun için ?slami olmayan di?er nizamlarda devlet ba?kan?n?n ordunun ba?komutan? oldu?u s?ylenir, ancak formalite bir komutan haline getirilir ve orduya ba??ms?z bir komutan tayin edilir. Bu, ?slam nazar?nda bat?ld?r ve ?eriatin ikrar etmedi?i bir uygulamad?r. Bilakis ?eriat, ordunun fiilî komutan?n?n halife olmas?n? vacip k?lar. Teknik, idarî ve benzeri i?lerdeki di?er komutanl?klara gelince; bunlar için niyabet vermek halifenin hakk?d?r ve bunlar?n komutanl?k gibi fiilî g?zetimi alt?nda olmas? gerekmez.
Sonra Resul [Sallallahu Aleyhi ve Sellem] ordunun hem fiilî liderli?ini hem de muarake (çarp??ma) komutanl???n? bizzat üstleniyordu. Yine bizzat bulunmad??? sava?lara ç?kan ordu birliklerine -ki bunlar seriyyelerdir- komutanlar tayin ediyordu. Her seriyyenin ba??na bir komutan velâyet veriyordu. Bazen de -Mute Gazvesi’nde oldu?u gibi- tayin etti?i komutan?n katledilmesi halinde ona kimin halef olaca??n? da belirtiyordu. Nitekim el-Buhari, Abdullah ?bn-u ?mer [RadiyAllahu Anhumâ]’dan ??yle dedi?ini rivayet etti: أَمَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ مُؤْتَةَ زَيْدَ بْنَ حَارِثَةَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ قُتِلَ زَيْدٌ فَجَعْفَرٌ وَإِنْ قُتِلَ جَعْفَرٌ فَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ “Resulullah [Sallallahu Aleyhi ve Sellem] Mute Gazvesi’nde Zeyd ?bn-u Hârise’yi emir tayin etti. Sonra Resulullah [Sallallahu Aleyhi ve Sellem] ??yle dedi: Zeyd katledilirse, Cafer’dir. Cafer katledilirse, Abdullah ?bn-u Ravâha’d?r.” Dolay?s?yla ordu komutanlar?n? tayin eden halifedir. Livâlar?n emirlerini tayin eden ve onlara livâ ba?layan da odur. Yine f?rkalar?n komutanlar?n? tayin eden de odur. Nitekim ?am’a g?nderilen Mute ordusu ve Usâme’nin ordusu gibi bir ordu, Livâ konumunda idi. Bunun delili Resul [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’in Usâme için livâ ba?lam?? olmas?d?r. Mekke çevresine g?nderdi?i Sa’d ?bn-u Ebî Vakkâs seriyyesi gibi Arap Yar?madas? içerisinde muharebe edip d?nen seriyyeler ise f?rka konumunda idi. Bu da livâ emirleri ile f?rka komutanlar?n?n halife taraf?ndan tayin edilmesi gerekti?ine delalet etmektedir. Ordular?n emirleri ile seriyyelerin komutanlar? d???ndakilere gelince; Resul [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’in onlar? tayin etti?i sabit olmam??t?r. Bu da gazvelerde onlar?n tayinleri i?ini komutanlar?na terk etti?ine delalet etmektedir. Genelkurmay ba?kan?na gelince; o sadece teknik i?lerden sorumludur. Dolay?s?yla halifenin tayin etti?i herhangi bir ordu komutan? gibidir. Halifenin emri alt?nda olsa dahi, halifenin do?rudan üstlenmesi olmaks?z?n i?i ile kaim olur.
Sonra Resul [Sallallahu Aleyhi ve Sellem] ordunun hem fiilî liderli?ini hem de muarake (çarp??ma) komutanl???n? bizzat üstleniyordu. Yine bizzat bulunmad??? sava?lara ç?kan ordu birliklerine -ki bunlar seriyyelerdir- komutanlar tayin ediyordu. Her seriyyenin ba??na bir komutan velâyet veriyordu. Bazen de -Mute Gazvesi’nde oldu?u gibi- tayin etti?i komutan?n katledilmesi halinde ona kimin halef olaca??n? da belirtiyordu. Nitekim el-Buhari, Abdullah ?bn-u ?mer [RadiyAllahu Anhumâ]’dan ??yle dedi?ini rivayet etti: أَمَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةِ مُؤْتَةَ زَيْدَ بْنَ حَارِثَةَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنْ قُتِلَ زَيْدٌ فَجَعْفَرٌ وَإِنْ قُتِلَ جَعْفَرٌ فَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَوَاحَةَ “Resulullah [Sallallahu Aleyhi ve Sellem] Mute Gazvesi’nde Zeyd ?bn-u Hârise’yi emir tayin etti. Sonra Resulullah [Sallallahu Aleyhi ve Sellem] ??yle dedi: Zeyd katledilirse, Cafer’dir. Cafer katledilirse, Abdullah ?bn-u Ravâha’d?r.” Dolay?s?yla ordu komutanlar?n? tayin eden halifedir. Livâlar?n emirlerini tayin eden ve onlara livâ ba?layan da odur. Yine f?rkalar?n komutanlar?n? tayin eden de odur. Nitekim ?am’a g?nderilen Mute ordusu ve Usâme’nin ordusu gibi bir ordu, Livâ konumunda idi. Bunun delili Resul [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’in Usâme için livâ ba?lam?? olmas?d?r. Mekke çevresine g?nderdi?i Sa’d ?bn-u Ebî Vakkâs seriyyesi gibi Arap Yar?madas? içerisinde muharebe edip d?nen seriyyeler ise f?rka konumunda idi. Bu da livâ emirleri ile f?rka komutanlar?n?n halife taraf?ndan tayin edilmesi gerekti?ine delalet etmektedir. Ordular?n emirleri ile seriyyelerin komutanlar? d???ndakilere gelince; Resul [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’in onlar? tayin etti?i sabit olmam??t?r. Bu da gazvelerde onlar?n tayinleri i?ini komutanlar?na terk etti?ine delalet etmektedir. Genelkurmay ba?kan?na gelince; o sadece teknik i?lerden sorumludur. Dolay?s?yla halifenin tayin etti?i herhangi bir ordu komutan? gibidir. Halifenin emri alt?nda olsa dahi, halifenin do?rudan üstlenmesi olmaks?z?n i?i ile kaim olur.