Ordu iki k?s?md?r: Birinci k?s?m, ihtiyati askerlerdir ki bunlar Müslümanlardan silah ta??yabilecek olanlard?r. ?kinci k?s?m ise daimi askerlerdir ki bunlara memurlar gibi devlet bütçesinden maa? tahsis edilir.
Madde 63
Evidence
Bu maddenin delili; cihad?n farziyetinin delilidir. Zira her Müslümana hem cihat etmesi hem de buna y?nelik e?itimi almas? farzd?r. Bundan ?türü tüm Müslümanlar, ihtiyati bir ordu olurlar. Cünkü cihat üzerlerine farzd?r. Onlar?n bir k?sm?n? askerlikte daimi k?lmaya gelince; bunun delili, [ما لا يتم الواجب إلا به فهو واجب] “Kendisi olmad?kça vacibin tamamlanmayaca?? husus da vaciptir” kaidesidir. Cünkü bu günümüzde sava??n vak?as?na g?re sürekli olarak cihat farz? ile ?slam mi?ferinin ve Müslümanlar?n ?erefinin kafirlerden himayesi, daimi bir ordu olmad?kça kaim edilemez. Bu nedenle daimi bir ordu bulundurmak, imam?n [halifenin] üzerine farzd?r.
Bu askerler için memurlar gibi maa? tahsis edilmesine gelince; bu gereklilik gayrimüslimler aç?s?ndan aç?kt?r. Cünkü ?slami Devlet’in alt?ndaki kafirden Müslümanlarla birlikte kafirlere kar?? cihat etmesi istenmez. Velakin bununla kaim olursa kabul edilir ve o takdirde kendisine bir kar??l?k verilmesi caizdir. Cünkü ez-Zuhrî’den ??yle rivayet edildi: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْهَمَ لِقَوْمٍ مِنْ الْيَهُودِ قَاتَلُوا مَعَهُ “Nebi [Sallallahu Aleyhi ve Sellem] kendisi ile birlikte sava?an Yahudilerden bir toplulu?a pay verdi.” [et-Tirmizi tahric etti ve ez-Zuhrî’nin mürsellerindendir] ?bn-u Gudame, bu hadisi el-Mu?ni’de delil getirdi. Ve ??yle rivayet edildi: أَنَّ صَفْوَانَ بْنَ أُمَيَّةَ خَرَجَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ حُنَيْنٍ وَهُوَ عَلَى شِرْكِهِ، فَأَسْهَمَ لَهُ، وَأَعْطَاهُ مِنَ الغَنَائِمِ مَعَ المُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ “Safvân ?bn-u Umeyye, ?irki üzere oldu?u halde Nebi [Sallallahu Aleyhi ve Sellem] ile birlikte Huneyn’e (sava?a) ç?kt?. Sonra Müellefe-i Kulûb [Kalpleri ?slam’a ?s?nd?r?lmak istenenler] ile birlikte Huneyn ganimetlerinden ona da verildi.” [?bn-u Kudame el-Mu?nide ve ?bn-u Hi?am es-Sîret’te zikrettiler]
el-Buhari, Ebî Hurayra [RadiyAllahu Anh] kanal?yla Resulullah [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’in ??yle buyurdu?unu tahric etti: يَا بِلَالُ قُمْ فَأَذِّنْ لا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلا مُؤْمِنٌ وَإِنَّ اللَّهَ لَيُؤَيِّدُ هَذَا الدِّينَ بِالرَّجُلِ الْفَاجِر “Ey Bilal, kalk ilan et; cennete ancak müminler girer ve muhakkak ki Allah bu dini facir kimse ile takviye eder.” ?bn-u ?shak ise es-Sîret’te bir mü?rik oldu?u halde Kuzman’?n Uhud günü Resul [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’in ashâb? ile birlikte (sava?mak için) yola koyuldu?unu, mü?riklerden sekiz veya yedi ki?iyi ?ldürdü?ünü hatta Sallallahu Aleyhi ve Sellem’in ??yle buyurdu?unu zikretti: إِنَّ اللَّهَ لَيُؤَيِّدُ هَذَا الدِّينَ بِالرَّجُلِ الفَاجِرِ “Muhakkak ki Allah, bu dini facir bir kimse ile takviye eder.” ?evkani, bu hadisi ed-Durar-il Mudiyye ve Neyl-ul Evtar’da zikretti ve bunun siyer sahipleri yan?nda sabit oldu?unu s?yledi.
??te bu deliller, bir kafirin ?slam ordusu ile birlikte olmas?ndan ve ordudaki varl???ndan ?türü ona kar??l?k verilmesinin caiz oldu?una delalet eder. Ustelik icâran?n (ücret ile tutman?n) tarifinin, “bir bedel kar??l???nda bir menfaat üzerinde yap?lan akit” olmas?; ücret ile tutan?n, ücret ile çal??t?rd??? kimseden sa?layabilece?i her tür menfaat üzerindeki icâran?n caiz oldu?una delalet etmektedir. Askerlik ve sava? için bir ?ahs? ücret ile tutmak da bu kapsama dahildir. Cünkü bu da menfaattir. Ancak bu, mezkur delillerin vak?as?n?n aç?klad??? üzere küfrün rayesi alt?nda de?il Müslümanlar?n rayesi alt?nda olmal?d?r. Zira Müslümanlarla birlikte sava?an kafirler, onlarla birlikte küfrün rayesi alt?nda de?il Müslümanlar?n rayesi alt?nda sava?m??lard?r. Yani Müslümanlar?n ordusu içinde birer asker olarak sava?m??lard?r. Binaenaleyh zimmet ehlinin ücret kar??l???nda Müslümanlar?n ordusu içinde sava?malar? caizdir. ??yle ki halife, onlar?n Müslümanlar?n ordusu içinde birer asker olarak sava?malar?nda Müslümanlar için zarar olmay?p menfaat oldu?unu g?rürse bu durumda Müslümanlar?n ordusu içinde sava?malar? ve onlara ücret vermeleri caiz olur. Yani bu onlara mübah olur. Ancak ?slam ordusuna girmelerinde bir zarar olursa usulde zikredilen iki ??kk? ile zarar kaidesi gere?i mübah?n kollar?ndan bu kol zarar vermesinden dolay? yasaklan?r.
Gayrimüslimler aç?s?ndan b?yledir. Müslümanlar aç?s?ndan ise ??yledir: Her ne kadar cihat bir ibadet ise de bir Müslüman?n askerlik ve sava? için ücret ile tutulmas? da caizdir. Cünkü icâran?n delili geneldir. ?badet ile kaim olmak üzere icâra da -e?er menfaati failini a??yorsa- caizdir. Zira Sallallahu Aleyhi ve Sellem ??yle buyurdu: إِنَّ أَحَقَّ مَا أَخَذْتُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا كِتَابُ اللَّهِ “?üphesiz kar??l???nda ücret almaya en çok hak kazand???n?z ?ey Allah’?n kitab?d?r.” [el-Buhari, ?bn-u Abbas yoluyla rivayet etti] Allah’?n kitab?n? ??retmek bir ibadettir. Dolay?s?yla Müslümanlar?n Kurân ??retmek, imaml?k yapmak, ezan okumak için -ki bunlar ibadettir- ücret ile tutulmas? caiz oldu?u gibi cihat ve askerlik için ücret ile tutulmas? da caizdir. Müslümanlar?n -üzerlerine farz-? ayn olsa bile- cihat için ücret ile tutulmalar?n?n cevaz?na ili?kin delil, oldukça aç?k bir ?ekilde varit olmu?tur. Ahmed ve Ebû Davud, Abdullah ?bn-u Amr’dan Nebi [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’in ??yle buyurdu?unu rivayet etmi?tir: لِلْغَازِي أَجْرُهُ وَلِلْجَاعِلِ أَجْرُهُ وَأَجْرُ الْغَازِي “Gazi için ecri vard?r. Câil için ise hem ücreti hem de gazinin ecri vard?r.” Gazi, kendisi ad?na gaza edendir. Câil ise ücret ile ba?kas? ad?na gaza edendir. Kamus-ul Muhît’te ??yle denilmi?tir: والجعالة مثلثة ما جعله له على عمله، وتجاعلوا الشيء جعلوه بينهم، وما تجعل للغازي إذا غزا عنك بـِجُعْل “Ci’âle” ki?inin yapt???na kar??l?k verilen ücrettir. Bir ?eyi tecâ’ul etmeleri, onu kendi aralar?nda ücretlendirmeleridir. Senin yerine gazveye gitti?inde gazi için de cu’l (ücret) vard?r. Dolay?s?yla hadis, bir kimsenin kendisi ad?na gaza etmesi için ba?ka birisini (ücret) vermenin, yani gazve için ücret ile adam tutman?n cevaz?n? beyan etmektedir. Nitekim el-Beyhaki, Cubeyr ?bn-u Nufeyr’den Resulullah [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’in ??yle dedi?ini rivayet etti: مَثَلُ الَّذِينَ يَغْزُونَ مِنْ أُمَّتِي، وَيَأْخُذُونَ الـجُـعَـلَ، وَيَتَقَوَّوْنَ عَلَى عَدُوِّهِمْ، مَثَلُ أُمِّ مُوسَى، تُرْضِعُ وَلَدَهَا، وَتَأْخُذُ أَجْرَهَا “Ummetimden gaza edip de cu’l (ücret) alan ve dü?manlar?na kar?? güç kazanan?n misali, kendi çocu?unu emziren ve ücretini alan Musa’n?n annesinin misalidir.” Bu hadisi Saîd ?bn-u Mansur da tahric etti. Buradaki “ecir”, ücret demektir. ??te bu nedenle askerlere, memurlar gibi maa? verilir.
Bu askerler için memurlar gibi maa? tahsis edilmesine gelince; bu gereklilik gayrimüslimler aç?s?ndan aç?kt?r. Cünkü ?slami Devlet’in alt?ndaki kafirden Müslümanlarla birlikte kafirlere kar?? cihat etmesi istenmez. Velakin bununla kaim olursa kabul edilir ve o takdirde kendisine bir kar??l?k verilmesi caizdir. Cünkü ez-Zuhrî’den ??yle rivayet edildi: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْهَمَ لِقَوْمٍ مِنْ الْيَهُودِ قَاتَلُوا مَعَهُ “Nebi [Sallallahu Aleyhi ve Sellem] kendisi ile birlikte sava?an Yahudilerden bir toplulu?a pay verdi.” [et-Tirmizi tahric etti ve ez-Zuhrî’nin mürsellerindendir] ?bn-u Gudame, bu hadisi el-Mu?ni’de delil getirdi. Ve ??yle rivayet edildi: أَنَّ صَفْوَانَ بْنَ أُمَيَّةَ خَرَجَ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ حُنَيْنٍ وَهُوَ عَلَى شِرْكِهِ، فَأَسْهَمَ لَهُ، وَأَعْطَاهُ مِنَ الغَنَائِمِ مَعَ المُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ “Safvân ?bn-u Umeyye, ?irki üzere oldu?u halde Nebi [Sallallahu Aleyhi ve Sellem] ile birlikte Huneyn’e (sava?a) ç?kt?. Sonra Müellefe-i Kulûb [Kalpleri ?slam’a ?s?nd?r?lmak istenenler] ile birlikte Huneyn ganimetlerinden ona da verildi.” [?bn-u Kudame el-Mu?nide ve ?bn-u Hi?am es-Sîret’te zikrettiler]
el-Buhari, Ebî Hurayra [RadiyAllahu Anh] kanal?yla Resulullah [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’in ??yle buyurdu?unu tahric etti: يَا بِلَالُ قُمْ فَأَذِّنْ لا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلا مُؤْمِنٌ وَإِنَّ اللَّهَ لَيُؤَيِّدُ هَذَا الدِّينَ بِالرَّجُلِ الْفَاجِر “Ey Bilal, kalk ilan et; cennete ancak müminler girer ve muhakkak ki Allah bu dini facir kimse ile takviye eder.” ?bn-u ?shak ise es-Sîret’te bir mü?rik oldu?u halde Kuzman’?n Uhud günü Resul [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’in ashâb? ile birlikte (sava?mak için) yola koyuldu?unu, mü?riklerden sekiz veya yedi ki?iyi ?ldürdü?ünü hatta Sallallahu Aleyhi ve Sellem’in ??yle buyurdu?unu zikretti: إِنَّ اللَّهَ لَيُؤَيِّدُ هَذَا الدِّينَ بِالرَّجُلِ الفَاجِرِ “Muhakkak ki Allah, bu dini facir bir kimse ile takviye eder.” ?evkani, bu hadisi ed-Durar-il Mudiyye ve Neyl-ul Evtar’da zikretti ve bunun siyer sahipleri yan?nda sabit oldu?unu s?yledi.
??te bu deliller, bir kafirin ?slam ordusu ile birlikte olmas?ndan ve ordudaki varl???ndan ?türü ona kar??l?k verilmesinin caiz oldu?una delalet eder. Ustelik icâran?n (ücret ile tutman?n) tarifinin, “bir bedel kar??l???nda bir menfaat üzerinde yap?lan akit” olmas?; ücret ile tutan?n, ücret ile çal??t?rd??? kimseden sa?layabilece?i her tür menfaat üzerindeki icâran?n caiz oldu?una delalet etmektedir. Askerlik ve sava? için bir ?ahs? ücret ile tutmak da bu kapsama dahildir. Cünkü bu da menfaattir. Ancak bu, mezkur delillerin vak?as?n?n aç?klad??? üzere küfrün rayesi alt?nda de?il Müslümanlar?n rayesi alt?nda olmal?d?r. Zira Müslümanlarla birlikte sava?an kafirler, onlarla birlikte küfrün rayesi alt?nda de?il Müslümanlar?n rayesi alt?nda sava?m??lard?r. Yani Müslümanlar?n ordusu içinde birer asker olarak sava?m??lard?r. Binaenaleyh zimmet ehlinin ücret kar??l???nda Müslümanlar?n ordusu içinde sava?malar? caizdir. ??yle ki halife, onlar?n Müslümanlar?n ordusu içinde birer asker olarak sava?malar?nda Müslümanlar için zarar olmay?p menfaat oldu?unu g?rürse bu durumda Müslümanlar?n ordusu içinde sava?malar? ve onlara ücret vermeleri caiz olur. Yani bu onlara mübah olur. Ancak ?slam ordusuna girmelerinde bir zarar olursa usulde zikredilen iki ??kk? ile zarar kaidesi gere?i mübah?n kollar?ndan bu kol zarar vermesinden dolay? yasaklan?r.
Gayrimüslimler aç?s?ndan b?yledir. Müslümanlar aç?s?ndan ise ??yledir: Her ne kadar cihat bir ibadet ise de bir Müslüman?n askerlik ve sava? için ücret ile tutulmas? da caizdir. Cünkü icâran?n delili geneldir. ?badet ile kaim olmak üzere icâra da -e?er menfaati failini a??yorsa- caizdir. Zira Sallallahu Aleyhi ve Sellem ??yle buyurdu: إِنَّ أَحَقَّ مَا أَخَذْتُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا كِتَابُ اللَّهِ “?üphesiz kar??l???nda ücret almaya en çok hak kazand???n?z ?ey Allah’?n kitab?d?r.” [el-Buhari, ?bn-u Abbas yoluyla rivayet etti] Allah’?n kitab?n? ??retmek bir ibadettir. Dolay?s?yla Müslümanlar?n Kurân ??retmek, imaml?k yapmak, ezan okumak için -ki bunlar ibadettir- ücret ile tutulmas? caiz oldu?u gibi cihat ve askerlik için ücret ile tutulmas? da caizdir. Müslümanlar?n -üzerlerine farz-? ayn olsa bile- cihat için ücret ile tutulmalar?n?n cevaz?na ili?kin delil, oldukça aç?k bir ?ekilde varit olmu?tur. Ahmed ve Ebû Davud, Abdullah ?bn-u Amr’dan Nebi [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’in ??yle buyurdu?unu rivayet etmi?tir: لِلْغَازِي أَجْرُهُ وَلِلْجَاعِلِ أَجْرُهُ وَأَجْرُ الْغَازِي “Gazi için ecri vard?r. Câil için ise hem ücreti hem de gazinin ecri vard?r.” Gazi, kendisi ad?na gaza edendir. Câil ise ücret ile ba?kas? ad?na gaza edendir. Kamus-ul Muhît’te ??yle denilmi?tir: والجعالة مثلثة ما جعله له على عمله، وتجاعلوا الشيء جعلوه بينهم، وما تجعل للغازي إذا غزا عنك بـِجُعْل “Ci’âle” ki?inin yapt???na kar??l?k verilen ücrettir. Bir ?eyi tecâ’ul etmeleri, onu kendi aralar?nda ücretlendirmeleridir. Senin yerine gazveye gitti?inde gazi için de cu’l (ücret) vard?r. Dolay?s?yla hadis, bir kimsenin kendisi ad?na gaza etmesi için ba?ka birisini (ücret) vermenin, yani gazve için ücret ile adam tutman?n cevaz?n? beyan etmektedir. Nitekim el-Beyhaki, Cubeyr ?bn-u Nufeyr’den Resulullah [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’in ??yle dedi?ini rivayet etti: مَثَلُ الَّذِينَ يَغْزُونَ مِنْ أُمَّتِي، وَيَأْخُذُونَ الـجُـعَـلَ، وَيَتَقَوَّوْنَ عَلَى عَدُوِّهِمْ، مَثَلُ أُمِّ مُوسَى، تُرْضِعُ وَلَدَهَا، وَتَأْخُذُ أَجْرَهَا “Ummetimden gaza edip de cu’l (ücret) alan ve dü?manlar?na kar?? güç kazanan?n misali, kendi çocu?unu emziren ve ücretini alan Musa’n?n annesinin misalidir.” Bu hadisi Saîd ?bn-u Mansur da tahric etti. Buradaki “ecir”, ücret demektir. ??te bu nedenle askerlere, memurlar gibi maa? verilir.