Hilafet mans?b? (makam?); halifenin ölmesi, istifa etmesi veya azledilmesi sebepleri ile bo?al?rsa, hilafet mans?b?n?n bo?alma tarihinden itibaren geceleri ile birlikte üç gün içerisinde yerine bir halife nasbetmek farzd?r.
Madde 32
Evidence
?nceki halifenin vefat etti?i veya azledildi?i andan itibaren halifenin nasbedilmesi farzd?r. Lakin bu nasb?n, üzerinde me?gul olmakla beraber, geceleri ile birlikte üç gün müddetince ertelenmesi caizdir. Uç gece geçmesine ra?men halifeyi ikame etmemi?lerse bak?l?r: E?er Müslümanlar halifeyi ikame etmekle me?gul olduklar? halde, savamad?klar? baz? kâhir (zorunlu) hususlardan dolay?, üç gece boyunca onu ikame etmede ba?ar?l? olmaya güç yetirememi?lerse, farz?n ikamesi ile me?gul olduklar? ve üzerlerindeki kâhir hususlardan dolay? bu ertelemeye zorland?klar? için üzerlerinden günah dü?er. Nitekim ?bn-u Hibban ve ?bn-u Mâce, ?bn-u Abbas’tan Resulullah [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’in ??yle buyurdu?unu rivayet etmi?lerdir: إن الله وضع عن أمتي الخطأ، والنسيان، وما استُكْرِهوا عليه “Muhakkak ki Allah, ümmetimden hatay?, unutmay? ve zorland?klar?n? kald?rd?.” E?er bununla me?gul olmam??larsa, azami müddet geceleri ile birlikte üç gündür.
Hilafet mans?b? (makam?) bo?al?r bo?almaz, do?rudan halifenin biati ile me?gul olman?n farziyetinin deliline gelince; sahâbe, Resul [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’in vefat?ndan sonra ve hatta Sallallahu Aleyhi ve Sellem’in defninden ?nce, ayn? gün Benî Sâ’ide sakîfesinde do?rudan bu i?e giri?tiler. Ebu Bekir’in biati ayn? gün kendisine inikad biati verilmesi ile tamamland?. Sonra ikinci günde insanlar, Ebu Bekir’e itaat biati ile biat vermek için mescitte topland?lar.
Halifeyi nasbetmeleri için Müslümanlara tan?nan azami müddetin, geceleri ile birlikte üç gün olmas?n?n deliline gelince; çünkü ?mer [RadiyAllahu Anh] ald??? hançer yaras?ndan vefat?n?n gerçekle?ece?i anla??l?nca, Ehl-i? ?urâ’y? g?revlendirdi ve onlar? üç gün ile s?n?rland?rd?. Sonra üç gün içerisinde bir halife üzerinde ittifak edilmemesi halinde, bu üç günden sonra muhalefet edenin ?ldürülmesini emretti. Onlar Ehl-i? ?urâ’dan ve sahâbenin büyüklerinden oldu?u halde bu emrin infaz?, yani muhalefet edenin ?ldürülmesi için de Müslümanlardan elli adam g?revlendirdi. Bu olay, sahâbe g?rdü?ü ve i?itti?i halde meydana geldi ve onlardan herhangi birinin buna kar?? ç?kt??? veya bunu reddetti?i bildirilmedi. B?ylece Müslümanlar?n, geceleri ile birlikte üç günden fazla halifesiz kalmalar?n?n caiz olmad???na dair sahâbe icmâ? has?l oldu. ?cmâ-us sahâbe ise kitap ve sünnet gibi ?er-i delildir.
El-Buhari, el-Misver ?bn-u Mahrame’den ??yle dedi?ini rivayet etti: طَرَقَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بَعْدَ هَجْعٍ مِنْ اللَّيْلِ، فَضَرَبَ الْبَابَ حَتَّى اسْـتَـيْقَظْتُ، فَقَالَ أَرَاكَ نَائِمًا، فَوَاللَّهِ مَا اكْتَحَلْتُ هَذِهِ اللَّيْلَةَ بِكَبِيرِ نَوْمٍ “Abdurrahman bir gece yar?s? kap?m? çald?. Ben uyan?ncaya kadar kap?ya vurdu. Sonra ??yle dedi: “G?rüyorum ki uyuyorsun! Vallahi ?u gece g?züme büyük bir uyku girmedi.” ?bn-i Kesîr, “el-Bidâye ve’n Nihâye” isimli kitab?nda ?unu zikretti: “?mer’in vefat?ndan sonraki d?rdüncü günün sabah?na ilerleyen gece, -Abdurrahman ?bn-u Avf- bac?s?n?n o?lu el-Misver ?bn-u Mahrame’nin evine geldi ve ona ??yle dedi: أنائم يا مسور؟ والله لَم أغتمض بكثير نوم منذ ثلاث... “Uyuyor musun, yâ Misver? Vallahi ?u üç gündür g?züme bir damla uyku girmedi…” Yani üç gece demektir. ?nsanlar sabah salâh?n? k?ld?klar?nda Osman’?n biati tamamland?.
Hilafet mans?b? (makam?) bo?al?r bo?almaz, do?rudan halifenin biati ile me?gul olman?n farziyetinin deliline gelince; sahâbe, Resul [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’in vefat?ndan sonra ve hatta Sallallahu Aleyhi ve Sellem’in defninden ?nce, ayn? gün Benî Sâ’ide sakîfesinde do?rudan bu i?e giri?tiler. Ebu Bekir’in biati ayn? gün kendisine inikad biati verilmesi ile tamamland?. Sonra ikinci günde insanlar, Ebu Bekir’e itaat biati ile biat vermek için mescitte topland?lar.
Halifeyi nasbetmeleri için Müslümanlara tan?nan azami müddetin, geceleri ile birlikte üç gün olmas?n?n deliline gelince; çünkü ?mer [RadiyAllahu Anh] ald??? hançer yaras?ndan vefat?n?n gerçekle?ece?i anla??l?nca, Ehl-i? ?urâ’y? g?revlendirdi ve onlar? üç gün ile s?n?rland?rd?. Sonra üç gün içerisinde bir halife üzerinde ittifak edilmemesi halinde, bu üç günden sonra muhalefet edenin ?ldürülmesini emretti. Onlar Ehl-i? ?urâ’dan ve sahâbenin büyüklerinden oldu?u halde bu emrin infaz?, yani muhalefet edenin ?ldürülmesi için de Müslümanlardan elli adam g?revlendirdi. Bu olay, sahâbe g?rdü?ü ve i?itti?i halde meydana geldi ve onlardan herhangi birinin buna kar?? ç?kt??? veya bunu reddetti?i bildirilmedi. B?ylece Müslümanlar?n, geceleri ile birlikte üç günden fazla halifesiz kalmalar?n?n caiz olmad???na dair sahâbe icmâ? has?l oldu. ?cmâ-us sahâbe ise kitap ve sünnet gibi ?er-i delildir.
El-Buhari, el-Misver ?bn-u Mahrame’den ??yle dedi?ini rivayet etti: طَرَقَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بَعْدَ هَجْعٍ مِنْ اللَّيْلِ، فَضَرَبَ الْبَابَ حَتَّى اسْـتَـيْقَظْتُ، فَقَالَ أَرَاكَ نَائِمًا، فَوَاللَّهِ مَا اكْتَحَلْتُ هَذِهِ اللَّيْلَةَ بِكَبِيرِ نَوْمٍ “Abdurrahman bir gece yar?s? kap?m? çald?. Ben uyan?ncaya kadar kap?ya vurdu. Sonra ??yle dedi: “G?rüyorum ki uyuyorsun! Vallahi ?u gece g?züme büyük bir uyku girmedi.” ?bn-i Kesîr, “el-Bidâye ve’n Nihâye” isimli kitab?nda ?unu zikretti: “?mer’in vefat?ndan sonraki d?rdüncü günün sabah?na ilerleyen gece, -Abdurrahman ?bn-u Avf- bac?s?n?n o?lu el-Misver ?bn-u Mahrame’nin evine geldi ve ona ??yle dedi: أنائم يا مسور؟ والله لَم أغتمض بكثير نوم منذ ثلاث... “Uyuyor musun, yâ Misver? Vallahi ?u üç gündür g?züme bir damla uyku girmedi…” Yani üç gece demektir. ?nsanlar sabah salâh?n? k?ld?klar?nda Osman’?n biati tamamland?.